arrow_back

SMR Series 3: Sustainable Waste Management​

พลิกโฉมการจัดการกากนิวเคลียร์ สู่พลังงานสะอาดที่ยั่งยืน​

Green Energy
by Sorapong Suksawat (SOW)

ใน Series 2 เราได้เห็นแล้วว่าเทคโนโลยี SMR สามารถย่อขนาด "Land Footprint" ลงจนสามารถตั้งอยู่ภายในรั้วโรงงานอุตสาหกรรมได้อย่างปลอดภัย แต่เมื่อพูดถึงพลังงานนิวเคลียร์ คำถามยอดฮิตที่ตามมาเสมอและเป็นความกังวลอันดับต้นๆ ของสังคมก็คือ "แล้วกากนิวเคลียร์ล่ะ จะจัดการอย่างไร?" หลายคนอาจมีภาพจำว่าขยะจากโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ทั้งหมดคือสารกัมมันตรังสีอันตรายที่ต้องทิ้งไว้เป็นแสนๆ ปี แต่ในความเป็นจริงแล้ว กากนิวเคลียร์คืออะไร? มีสัดส่วนเท่าไหร่? และเทคโนโลยี SMR ยุคใหม่มีนวัตกรรมอะไรที่จะมาพลิกโฉมการจัดการ "กากเชื้อเพลิงใช้แล้ว (Spent Fuel)" ไปจนถึงการป้องกันการนำไปใช้เป็นอาวุธ (Non-proliferation)? Series นี้มีคำตอบครับ


​Nuclear Fuel Cycle​

ก่อนจะเจาะลึกเรื่องกากนิวเคลียร์ เรามาดูวงจรชีวิตของเชื้อเพลิงที่มีหัวใจหลักคือ "แร่ยูเรเนียม (Uranium, U)" กันก่อน วงจรนี้เริ่มต้นจากการทำเหมืองและสกัดแร่ (Mining & Milling) จนได้เป็นผงยูเรเนียมเข้มข้นที่เรียกว่า "Yellowcake” จากนั้นจะถูกแปลงสภาพให้เป็นก๊าซเพื่อนำไปเพิ่มความเข้มข้นของไอโซโทปที่เกิดปฏิกิกริยานิวเคลียร์ได้ดี เรียกว่าการทำ “Enrichment” ให้พร้อมใช้งาน แล้วจึงส่งเข้ากระบวนการผลิตขึ้นรูป (Fuel Fabrication) เพื่อบีบอัดเป็น "เม็ดเชื้อเพลิง" (Fuel pellets) สำหรับส่งให้โรงไฟฟ้า (Power Plant) นำไปผลิตกระแสไฟฟ้า ​

เมื่อเชื้อเพลิงเหล่านี้ถูกใช้งานจนหมดสภาพจะกลายเป็นกากเชื้อเพลิง (Spent Fuel) ซึ่งเบื้องต้นจะต้องนำไปพักหล่อเย็นในสระน้ำนิรภัย (Spent Fuel Storage) เพื่อรอการนำไปกำจัดทิ้ง (Waste Disposal) แต่จุดเปลี่ยนสำคัญในปัจจุบันคือ นวัตกรรมการรีไซเคิล (Recycling) ที่สามารถสกัดเอาสารที่มีประโยชน์จากกากเชื้อเพลิงกลับมาทำเป็นเชื้อเพลิงใหม่ได้อีกครั้ง ซึ่งช่วยลดปริมาณขยะนิวเคลียร์ที่ต้องกำจัดทิ้งลงได้อย่างมหาศาล​


  

Nuclear Waste Categories

หลายคนอาจมีภาพจำ ว่าขยะจากโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ทั้งหมด คือ สารกัมมันตรังสีอันตรายระดับสูง แต่ในความเป็นจริงแล้วไม่ได้เป็นเช่นนั้น หากเรานำปริมาณกากนิวเคลียร์ทั้งหมดมาแยกประเภท โดยอ้างอิงจากข้อมูลการประเมินของ โรงไฟฟ้านิวเคลียร์แบบดั้งเดิม ที่มีขนาดมากกว่า 1,000 เมกะวัตต์ไฟฟ้า (> 1,000 MWe) เราจะพบสัดส่วนตัวเลขที่น่าสนใจดังนี้:

  1. ~3% (เพียง 25-30 ตันต่อปีเท่านั้น) คือกากกัมมันตรังสีระดับสูง (High-Level Waste - HLW): นี่คือ "เม็ดเชื้อเพลิงใช้แล้ว (Spent Fuel Pellets)" ซึ่งแม้จะมีรังสีและความร้อนสูง แต่มักมีปริมาณที่น้อยมากๆเมื่อเทียบกับปริมาณขยะทั้งหมดจากโรงงานนิวเคลียร์ กากส่วนนี้จะถูกนำไปพักหล่อเย็นในสระน้ำเป็นเวลา 5-10 ปี เพื่อให้อยู่ในสภาพที่พร้อมขนย้าย ก่อนจะถูกถ่ายโอนไปเก็บรักษาในถังแห้งคอนกรีตหรือเหล็กกล้า (Dry Casks) ที่ทนทานขั้นสุดเพื่อการจัดเก็บระยะยาว (Deep Geological Disposal) ต่อไป

  2. ~7% (ประมาณ 300 ตันต่อปี) คือกากกัมมันตรังสีระดับกลาง (ILW): เช่น ชิ้นส่วนภายในเตาปฏิกรณ์ (Reactor Internals) หรือระบบฟิลเตอร์กรองรังสี ซึ่งจะถูกนำมาบรรจุปิดผนึกในถังเหล็กอย่างมิดชิด และขนส่งไปฝังกลบใต้ดินระดับกลาง (Intermediate-depth underground disposal)

  3. ~90% (มากกว่า 400 ตันต่อปี) คือกากกัมมันตรังสีระดับต่ำและต่ำมาก (LLW & VLLW): นี่คือขยะส่วนใหญ่ของโรงไฟฟ้า เช่น ชุดปฏิบัติงาน (Operational Peripherals) วัสดุทำความสะอาด หรือชิ้นส่วนทั่วไป ซึ่งมีรังสีต่ำมาก สามารถนำมาบีบอัดหรือเผาอย่างปลอดภัยเพื่อลดขนาด บรรจุลงถังอุตสาหกรรมมาตรฐาน และจัดการฝังกลบระดับตื้น (Near-surface landfill) ได้


Waste Solutions for the Future

นวัตกรรมของ Advanced SMRs และเตายุค Generation IV คือคำตอบแห่งอนาคตที่เข้ามาแก้ปัญหาขยะนิวเคลียร์ พร้อมเสริมระบบป้องกันการแพร่ขยายอาวุธในระดับฟิสิกส์ (Strengthen non-proliferation scheme) ด้วยการออกแบบที่ชาญฉลาด ดังนี้

  1. LWRs เตาปฏิกรณ์แบบใช้น้ำยุคใหม่: สามารถขยายรอบการเปลี่ยนเชื้อเพลิงให้ยาวนานขึ้นจากเดิมใช้งานได้โดยเฉลี่ย 18 เดือนเป็น 24 เดือน พร้อมเพิ่มอัตราการเผาไหม้ (Burnup Rates) ให้สูงขึ้นทำให้เชื้อเพลิงใช้งานได้นานขึ้น และช่วยลดปริมาณกากระดับต่ำจากการบำรุงรักษาลงได้อย่างมหาศาล

  2. HTGRs เตาปฏิกรณ์แบบแก๊สอุณหภูมิสูง: ใช้เชื้อเพลิงน้อยลงด้วยพลังงานความร้อนที่สูงถึง 900°C โดยมีหัวใจหลักคือเชื้อเพลิง Ultra-high Burnup TRISO ที่ทนทาน ใช้งานได้ยาวนานและมีโครงสร้างปิดผนึกในตัว (Self Encapsulate) จึงไม่ต้องพึ่งพาถังจัดเก็บนิรภัยชั้นที่สองอีกต่อไป (Eliminates 2º Casks)

  3. LMFRs เตาปฏิกรณ์แบบโลหะเหลว: ฉายา "นักกินขยะนิวเคลียร์" เพราะสามารถนำกากเชื้อเพลิงเก่ามาใช้ใหม่ได้โดยตรง และเผาไหม้สารกัมมนตรังสีที่มีอายุยาวนาน (Long-live Waste) ให้มีปริมาณน้อยลง ช่วยร่นระยะเวลาจัดเก็บให้เหลือเพียง 300 ปี และยังเผาทำลายพลูโทเนียม (Plutonium, Pu) ทิ้งไปในตัว

  4. MSRs เตาปฏิกรณ์แบบเกลือหลอมเหลว: ฉีกกฎเดิมด้วยการละลายเชื้อเพลิงลงในเกลือเหลว (Liquid Salt) ทำให้ทำให้ลดการใช้โลหะห่อหุ้ม (Zero Cladding) ช่วยตัดปัญหาขยะ ILW พร้อมระบบกรองกาก (In-line Filtration) ที่สามารถแยกเชื้อเพลิงที่ยังใช้งานได้เข้าสู่ระบบเพื่อระสิทธิภาพการใช้งานสูงสุด และลดโอกาสเกิดพลูโทเนียมสำหรับทำอาวุธให้เป็นศูนย์ (Zero-Plutonium)

ด้วยการออกแบบเหล่านี้ SMR จึงเอื้อให้สามารถจัดเก็บกากไว้ภายในพื้นที่โรงงานได้ตลอดอายุการใช้งาน (Lifetime On-Site Disposal) โดยไม่ต้องขนย้าย เป็นการปิดสวิตช์ความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยทางนิวเคลียร์อย่างเบ็ดเสร็จ


REDEFINING THE FUTURE: Beyond Nuclear Waste

ภาพจำที่ว่ากากนิวเคลียร์คือ "ภาระที่แก้ไม่ตก" กำลังจะถูกพลิกโฉมไปอย่างสิ้นเชิง เมื่อความจริงคือขยะระดับสูง (HLW) มีสัดส่วนเพียง 3% เท่านั้น ผนวกกับการก้าวกระโดดของเทคโนโลยี SMR ที่สามารถนำกากเหล่านี้กลับมารีไซเคิล เผาทำลายซ้ำ และเปลี่ยนให้กลายเป็นเชื้อเพลิงใหม่ได้อย่างชาญฉลาด SMR จึงก้าวข้ามการเป็นเพียงเทคโนโลยีผลิตพลังงานสะอาด แต่คือ "นวัตกรรมล้างภาพจำ" ที่เข้ามาแก้ไขปัญหาขยะนิวเคลียร์ในอดีต พร้อมล็อกความปลอดภัยขั้นสุดเพื่อปูทางสู่อนาคตที่ยั่งยืนอย่างแท้จริง


รู้หรือไม่? SMR กับกุญแจสำคัญสู่สันติภาพ

Non-proliferation คือ "มาตรการป้องกันไม่ให้เทคโนโลยีและวัสดุนิวเคลียร์ถูกนำไปดัดแปลงเป็นอาวุธ" ซึ่งในสถานการณ์โลกปัจจุบัน โครงการพลังงานนิวเคลียร์มักตกอยู่ท่ามกลางข้อพิพาททางภูมิรัฐศาสตร์และความหวาดระแวงระหว่างประเทศ เช่น ข้อกังวลเรื่องการลักลอบเสริมสมรรถนะแร่ยูเรเนียมเกินความจำเป็น หรือการสกัดพลูโทเนียมจากกากเชื้อเพลิงเพื่อทำอาวุธสงคราม แต่เทคโนโลยี SMR และเตายุค Gen IV ถูกออกแบบมาเพื่อ "ล็อกความปลอดภัยในระดับการออกแบบตั้งแต่ต้น" เพื่อปิดตายช่องโหว่เหล่านี้โดยสิ้นเชิง ไม่ว่าจะเป็นการใช้เม็ดเชื้อเพลิงแบบปิดผนึกถาวรที่ยากต่อการแยกส่วนวัสดุ หรือความสามารถของเตาบางชนิดที่เผาทำลายพลูโทเนียมทิ้งไประหว่างการผลิตไฟฟ้า นวัตกรรมเหล่านี้จึงเป็นเครื่องยืนยันต่อประชาคมโลกได้ว่า SMR คือเทคโนโลยีเพื่อ "พลังงานสะอาดเชิงสันติ" อย่างแท้จริง



เรียบเรียงโดย Thanataon Pornphatdetaudom, Ph.D

ตรวจสอบโดย Nantiya Thipthanaratchaphong, Ph.D

References :
logologologologo